بخش چ
توصيههاي حفاظت در مقابل آتش
چ – 1 توجيه آتش سوزی آسانسور
مقررات ساختماني مربوط به حفاظت در برابر آتش در كشورهاي مختلف، متفاوت ميباشد. آتش سوزی آسانسور
متأسفانه، اين مقررات بصورت استاندارد در سطح بين المللي يا حتي در سطح اروپايي تدوين نشده است. اگرچه در اولين نگاه در ساختار آسانسورها به نظر مؤثر نميرسد، اما در اين ارتباط موارد زير تأثير مستقيم دارد. آتش سوزی آسانسور
الف – انتخاب درب طبقات
ب – طرح و عملكرد سيستمهاي كنترل الكتريكي
ضروري است به اين نكته دقت شود كه توجه مسئولين مربوطه در خصوص انطباق اصول ساختماني با تركيب ساختاري آسانسور و نحوة جانمايي آن در ساختمان جلب شود و انتخاب به شرايط موجود بستگي دارد.
چ – 2 كليات
چ – 2 – 1 چنانچه دما از ارقام زير تجاوز كند، عملكرد آسانسور مطمئن نميباشد.
الف – 40 درجه سلسيوس، دماي اطاق فلكه و موتورخانه در صورتيكه شامل تجهيزات كنترل باشند.
ب – 70 درجه سلسيوس، در روي قسمتهاي خارجي دربهاي طبقات و اطاق فلكه.
چ – 2 – 2 عمليات شرح داده شده در بندهاي بعدي، نصب وسايلي را پيش بيني مينمايند كه افزايش دما يا به عبارت ديگر، شروع آتش سوزي را تشخيص ميدهند بدون آنكه هيچ مسئوليتي در تشخيص آتش سوزي متوجه نصب كنندة آسانسور باشد، علائم الكتريكي بايد به ترمينالها در موتورخانه توسط ديگران ارسال شود.
علائم الكتريكي بايد داراي مشخصات زير باشد:
الف – 100 ولت
ب – 1 آمپر
پ – طول زمان حداقل 10 ثانيه
بدليل حساسيت بيش از حد تشخيص دهندههاي دود نبايد با عملكرد آسانسور هيچ گونه ارتباطي داشته باشد.
چ – 2 – 3 بدنبال وقوع حوادثي، بعضي از كشورها استفاده از آسانسورها را در تمام حالاتي كه آتش سوزي وجود دارد و عامل سرايت آتش در ساختمان ميباشند، ممنوع نمودهاند. اين مسئله واقع بينانه بنظر نميرسد. اگر چنانچه با نظر كارشناسان آتش نشاني فضاي ساختمان توسط ديوار يا تيغه تقسيم بندي شده باشد، احتمال وقوع اين حوادث كم شده و همچنين در نظر گرفتن مواردي نظير موارد زير مفيد بنظر ميرسد.
الف – ممكن است مطلوب نباشد كه بخاطر آتش سوزي محدود، تمام كار يك برج دچار وقفه شود. آتش سوزی آسانسور
ب – آتش سوزي باعث شود تا تمام جمعيت يك ساختمان مرتفع از پلكان اضطراري استفاده كنند و هر آژير خطر ممكن است ايجاد وحشت كرده و گلوگاهها مانع از تخليه سريع طبقات شده و سبب بخطر افتادن افراد گردند و همچنين اين عمل ميتواند كار پرسنل آتش نشاني را مختل نمايد.
پ – لازم است كه تخليه افراد ناتوان يا پير مخصوصا” در طبقاتي كه دسترسي به آنها توسط نردبانهاي آتش نشان ممكن نباشد مورد توجه قرار گيرد. علاوه براين استفاده از آسانسورها ميتواند فقط تحت راهنمايي فرد مجاز براي سرويسهاي ايمني در ساختمان مقدور باشد.
چ – 3 عملكرد مرتبط با مقررات معمولي سازه
چ – 3 – 1 مثالهايي از چيدمان آسانسور در ساختمان در شكل 7 نشان داده شده است.
چ – 3 – 2 در تمام حالات، در صورت تشخيص دماي 70 درجه سلسيوس روي سطح بيروني دربهاي طبقات يا 40 درجه سلسيوس در موتورخانه، آسانسورها بطور خودكار به طبقه تخلية تعريف شده منتقل ميشود. سيستم بازكننده مجدد دربها بايد غير فعال شود بجز شستي(درب بازكن)داخل كابين و هر وسيله ديگري كه نيروي بسته شدن درب را به N 150 محدود ميكند. بايد غير فعال شوند.
چ – 3 – 3 براي جلوگيري از گسترش آتش به طبقه تخليه تعريف شده، بايد تمهيدات لازم بعمل آيد. (نبود يا محدود نمودن موارد قابل اشتعال)
چ – 3 – 4 بند چ-3 مرتبط با بند چ-4 نميباشد.
چ – 3 – 5 – 1 چيدمان شماره 1
چاه آسانسور يك كانال هوايي را بوجود ميآورد :
طبقات توسط درهاي مقاوم در برابر آتش ايزوله نشدهاند.
همچنين با تشخيص آتش سوزي در هر نقطهاي از ساختمان، عمليات بند چ – 3 – 2 انجام ميشود.
ممكن است آسانسورها براي تخليه ساختمان بكار نروند.
آتش سوزی آسانسور
چ – 3 – 5 – 2 چيدمان شماره 2
چاه آسانسور يك كانال هوايي را بوجود ميآورد.
ولي طبقات بوسيله درهاي ضد حريق در برابر آتش ايزوله ميباشند.
چ – 3 – 5 – 2 – 1 در صورت تشخيص آتش سوزي در يك بخش از ساختمان به غير از چاههاي آسانسور و منطقه جدا شده جلوي درب آسانسور :
الف – اگر درهاي ضد حريق در شرايط عادي باز باشند بايد در صورت بروز آتش سوزي بطور خودكار بسته شوند.
ب – هرنوع سيگنال ارسال شده براي فرستادن كابين به اين طبقات توسط سيستم تابلو ملغي گردد.
پ – استفاده كنندگان در طبقات تهديد شده بايد از پلههاي موجود استفاده كنند.
چ – 3 – 5 – 2 – 2 اگر با نظر فرد مسئول ايمني ساختمان تصميم به تخليه آن از طريق آسانسورها گرفته شود اطلاعات بايد به صورت سيگنال به موتورخانه انتقال يابد به اين شكل كه :
الف – آسانسورها به طبقه تخليه مجاز برگشت داده خواهند شد، تنها تحت نظارت يكي از مسئولين ايمني و از طريق يك كليد ويژه مورد استفاده قرار گيرد و يا :
ب – فقط شستيهاي طبقات مربوطه به مسير تخليه و شستي كابين مربوط به طبقه تخليه مشخص فعال باقي ميمانند.
بند چ – 3 – 2 كماكان قابل اعمال است.
چ – 3 – 5 – 3 چيدمان شماره 3
با يك تغيير، همان چيدمان شماره 2 است.
افرادي كه بصورت اتفاقي در طبقهاي كه توسط آسانسور سرويس داده ميشود، در موقع قطع سرويس بايد بتوانند از پلههاي اضطراري استفاده كنند.
چ – 3 – 5 – 4 چيدمان شماره 4
چاههاي آسانسور تشكيل كانال هوايي ميدهند.
درهاي اضافي ضدحريق مكمل درهاي آسانسور ميباشند.
اين چيدمان حالت ويژهاي از شكل 7 بوده و نتيجتاً موارد مذكور در بند چ – 3-5-2 اعمال ميشود ولي :
الف – جعبه هاي شستي طبقات و مدارهاي فرمان طبقات بايد بوسيله درهاي مقاوم در برابر آتشحفاظت شوند و يا ؛
ب – تمام مدارهاي منتهي شده به اين جعبهها و مدارهاي فرمان طبقات بايد طوري طراحي شود كه عملكرد آسانسور چنانچه قطعات فوق تحت تأثير آتش قرار گرفتند به مخاطره نيفتد.
آتش سوزی آسانسور
چ – 3 – 5 – 5 چيدمانهاي شماره5 و 6 و 7 و 8
چاهها تشكيل يك كانال هوايي را نخواهند داد (به واسطه وجود راه پله به موازات آسانسور).
طبقات بوسيله درهاي ضد حريق جدا نشدهاند.
در چيدمان شماره 7 (آسانسور متصل به ساختمان، نمادار)بايد توجه داشت كه چنانچه چاه كاملاً با مواد مقاوم در برابر حريق محصور شده باشد، لازم است چيدمانهاي 1 و 2 و 3 و 4 بسته به مورد بكار گرفته شوند.
چنانچه محفظه بيروني پانلهاي چاهها از موادي ساخته شده باشد كه تحت دماي بالا متلاشي و در آتش فرو ميريزند (مثلاً شيشه نازك) ممكن است، با نظر موافق مسئولين محلي، اين مورد مطابق چيدمان 7 فرض شود.
چ – 3 – 5 – 6 چيدمان شماره 9
چاههاي آسانسور بدليل وجود كانال موازي(مثلاً راه پله) به عنوان تنها مجراي ورودي هوا محسوب نميشوند. آسانسور پلهها و راهروهاي طبقات با هم يك واحد حفاظت شده را تشكيل ميدهند، در اين حالت مقررات مندرج در بند چ-3-5-2 بكار ميرود.
چ – 4 آسانسورهاي آتش نشاني
توجه شود كه چنانچه در موتورخانه و اتاق فلكهها (در صورت وجود)، درهاي طبقات در معرض دماي بيش از مقدار مندرج در بند چ-2-1 قرار بگيرد و همچنين در صورتيكه درهاي طبقات و محوطه جلوي آنها در معرض پاشيده شدن آب قرار داشته باشند، همانند ساير آسانسورها، آسانسورهاي آتش نشاني نميتوانند بطور ايمن عمل كنند.
استفاده از يك آسانسور به عنوان آسانسور آتش نشان در صورتي ممكن است كه با چيدمان صحيح و معقول اين آسانسور در جايي از ساختمان تعبيه شده باشد كه در معرض دماهاي بالاتر از مقدار مجاز و يا پاشيده شدن آب (براي آتش نشاني) نباشد.
چيدمان شماره 9، و ترجيحاً چيدمان شماره 3 براي استفاده به عنوان آسانسور آتش نشان مناسبترين نوع ميباشند. زيرا در صورتيكه دما بيش از حد مجاز باشد در هر طبقه آتش نشان ميتواند از پلهها استفاده كند.
در عين حال براي سرويس دهي در هنگام آتش سوزي و براي تقدم احضار آسانسور توسط آتش نشان در طبقه تخليه بايد كليد آتش نشاني پيش بيني شود. اين كليد بايد در داخل جعبهاي با پوشش شيشهاي كه بر روي آن عبارت “سرويس آتش نشاني” نوشته شده قرار بگيرد. اين تمهيد، تقدم احضار مجدد كابين را بعد از رسيدن به طبقه تخليه تضمين نموده و ديگر شستيهاي طبقات فرمان نميگيرند. آتش سوزی آسانسور
پس از رسيدن به طبقه تعريف شده درب كابين باز شده و تا ارسال سيگنال جديد از طريق شستيها، كابين در اين وضعيت باقي ميماند. ظرفيت اسمي، سرعت اسمي و ابعاد در مقررات ملي درج ميشود. تجربه نشان ميدهد كه مساحت مفيد كابين نبايد كمتر از 4/1 مترمربع باشد و ظرفيت اسمي بايد حداقل Kg 630 بوده و سرعت طوري انتخاب شود كه زمان حركت كامل از 60 ثانيه تجاوز ننموده و عرض آزاد ورودي حداقل cm 80 باشد.
لازم است كه اين آسانسور يا آسانسور آتش نشاني براي طبقه تخليه و يا ساير طبقات ديگر ساختمان بتواند سرويسدهي داشته باشد.
چ – 5 وسايل خودكار براي حفاظت در برابر آتش
نصب هرگونه آبپاش و يا وسايل مشابه ديگر در چاههاي آسانسور بايد ممنوع شود و نيز وجود هرگونه مواد قابل اشتعال مجاز نميباشد.
خود چاهها بايد از مواد غيرقابل اشتعال ساخته شوند و داراي خواص مقاومت در برابر آتش طبق مقررات ملي باشند، از طرف ديگر در موتورخانه وجود وسايل خودكار براي مبارزه آتش در شرايط زير مجاز ميباشد
الف – اين وسايل براي مهار آتش سوزيهاي ناشي از تجهيزات الكتريكي، پيش بيني شده باشد؛
ب – اين وسايل بايد دماي عملكرد اسمي بالايي داشته باشند.
چ – 6 تهويه – تحت فشار
در بندهاي 5-2-3 و 6-3-5 از اين استاندارد گفته شده كه چاه و موتورخانه بايد تهويه شوند. واضح است كه هواي راكد محلهاي بيروني چاه آسانسور نميتواند از طريق موتورخانهها تخليه شود. در هر صورت مقررات ملي ساختمان در اين خصوص قابل توجه ميباشد.
متأسفانه تئوريهاي متضاد بوسيله سازمانهاي مختلف خدمات آتش نشاني پيشنهاد ميشود. بعضيها بعنوان مثال در مورد تخليه هر نوع گاز و دود ورودي به چاهها از طريق موتورخانه اصرار ميكنند و بعضي توصيه ميكنند كه تمام فضاي دربر گيرنده آسانسور در فشار بالا نگه داشته شوند.
در صورت انتخاب هر يك از راههاي فوق نبايد اختلاف فشار زيادي بين داخل چاه و طبقات بوجود آيد زيرا در اين صورت تضميني در صحت عملكرد درهاي كشوئي نخواهد بود.
چ – 7 منبع تغذيه اضطراري
چ – 7 – 1 اين استاندارد در مورد وجود چگونگي منبع تغذيه اضطراري توصيهاي ارائه نميدهد. در هر حال احتمال دارد كه مسئولين خدمات ملي آتش نشاني حتي در مواقع قطع شبكه برق رساني تمايل به تأمين موارد زير را داشته باشند.
الف – حداقل روشنايي ؛
ب – تهويه، تخليه دود و يا اعمال فشار ؛
پ – تأمين فشار در كانال آتش ؛
ت – آماده نگه داشتن آسانسور آتش نشاني ؛
ث – در سرويس نگاه داشتن تمام يا تعدادي از آسانسورها و احضار كليه آسانسورهايي كه در حال سرويس نيستند به طبقه تخليه؛
ج – وسيله اعلام خطر.
قبل از هر چيز توصيه ميشود سيمهاي منبع تغذيه اصلي ورودي به موتورخانه آسانسور در مقابل آتش حفاظت شده باشد.
چ – 7 – 2 اگر چنانچه دو منبع تغذيه بيروني در دسترس باشد، در صورت لزوم منبع تغذيه دوم ممكن است بعنوان منبع اضطراري به حساب آيد.
الف – اگر چنانچه منبع تغذيه اضطراري وجود داشته باشد عاقلانه بنظر ميرسد كه كابلهاي برق تأمينكننده موتورخانه از طريق منبع اضطراري جدا از سيمهاي عادي برق رساني تعبيه گردد.
ب – ضروري است كه منبع تغذيه توانايي جذب انرژي توليد شده از سيستم را دارا باشد.
پ – به نظر ميرسد كه حداقل توان در دسترس قادر به تضمين عملكرد تمام آسانسورهاي آتش نشان و ياديگر آسانسورها بر حسب راه حل انتخاب شده باشد و همزمان بتواند سيستم روشنايي، پمپها و تهويهكنندهها را تغذيه نمايد.
چ – 8 عملكردهاي برقي روي منبع تغذيه اضطراري در صورت آتش سوزي
انتخابهاي ممكن بايد محدود به يكي از دو روش زير باشد:
الف – اتصال خودكار منبع تغذيه به منبع تغذيه اضطراري و نگهداري آسانسورهاي آتش نشاني در حالت كار و احضار خودكار ساير آسانسورها به طبقه تخليه.
ب – اتصال خودكار به منبع تغذيه اضطراري و نگهداري آسانسورهاي آتش نشان در حالت آماده بكار احضار خودكار ساير آسانسورها به طبقه تخليه و برگشت به سرويس دهي آسانسورهاي انتخاب شده.
چ – 9 ارسال علائم و دستورالعملها آتش سوزی آسانسور
پلاكهاي دستورالعمل بايد در كابين و در هر طبقه متناسب با چيدمان انتخاب شده نصب شود علاوه براين از طريق يك خط تلفن بيروني بايد امكان ارتباط با مسافرين داخل كابين و همچنين در صورت لزوم در طبقات فراهم شود.